استاد دکتر سيد باقر آيت­اله­زاده شيرازی

 

1386 -1315

 

دکتر سيد باقر آيت­ اله­ زاده­ شيرازی بعد از بيش از 40 سال تلاش خستگی­ ناپذير، صادقانه و با اخلاص برای حفظ و احيای هويت دينی و ملی ايران در روز يکشنبه بيست و هشتم مردادماه 1386 سبکبار و آسوده­خاطر به ديدار خداوند جل جلاله شتافت.

دکتر آيت­اله­زاده شيرازی بنيان­گذار مرمت علمی بناها، آثار و محوطه­های تاريخی در ايران است. وی در طول حيات پرخير و برکت خود، طرح و اجرای احياء و مرمت صدها بنا و محوطه تاريخی در کشور را به عهده داشت و نقش موثری در مطالعات تاريخ معماری ايران، اشاعه دانش مرمت در کشور و تربيت نيروی انسانی متخصص در اين زمينه ايفا نمود.

در اين نوشتار، خلاصه­ای از زندگی ايشان از جنبه­های پژوهشی، اجرايي، مديريتی و آموزشی مورد اشاره قرارمی­گيرد.

 

دوران تحصيلات

دکتر سيد باقر آيت­اله­زاده شيرازی، فرزند سيدمحمدحسين، در سال 1315 در نجف اشرف در خانواده­ای ايرانی، روحانی و دينی به دنيا آمد. وی از نوادگان ميرزای بزرگ شيرازی است. او دوران کودکی و نوجوانی خود را در فضاي بسيار غنی دينی، اعتقادی، فرهنگی و علمی در نجف و تهران طی کرد و در سال 1335 موفق به اخذ ديپلم رياضی از دبيرستان دارالفنون گرديد. دکتر آيت­اله­زاده­شيرازی در سال 1342 با درجه عالی در رشته کارشناسی ارشد معماری از دانشکده هنرهای زيبای دانشگاه تهران فارغ­التحصيل گرديد. عنوان پايان­نامه کارشناسی ارشد او طرح پیشنهادی کانون اصلاح و تربیت اطفال بزهکار بود.

    دکتر آيت­اله­زاده­شيرازی در سال 1343 برای ادامه تحصيل به ايتاليا رفت و در سال 1350 (1971)  با درجه عالی موفق به اخذ مدرک دکترا در رشته مطالعه و مرمت بناها و بافت های تاریخی از دانشکده معماری دانشگاه رُم گرديد. عنوان پايان­نامه دکترای وی Progetto di Rianimazione del Bazar di Isfahan il Centro Antico Commerciale a Culturale della Citta  (پروژه احيای بازار اصفهان – مرکز کهن تجاری و فرهنگی شهر) بود. اين رساله دکترا، تحت نظارت و راهنمايي معمار مشهور ايتاليايي مرحوم پروفسور دکتر De Angelis d'Ossat انجام پذيرفت.

 

مشاغل و فعاليت­های اجرايي

 

·         رییس دفتر فنی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران در استان اصفهان                               1358 -1346

·         رییس سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران و سرپرست اداره کل حفاظت آثار باستانی و بناهای تاریخی 1366-1358

·         معاون اجرایی و قائم مقام سازمان میراث فرهنگی کشور                                                         1379-1366

·         کارشناس و مشاور علمی حفاظت و مرمت بناها و محوطه های تاریخی  فرهنگی                     1386-1345

·         مطالعه، طراحی و اجرای صدها پروژه مرمت و احیاء بناها و بافت­های تاریخی و مجموعه های امروزین در ایران                                                                                                                                    1386-1342

·         طراح و مدير پروژه طرح مطالعه، ساماندهی مرمت و احیای دولت­خانه صفوی در شهر اصفهان  1353-1349 و 1379-1374

·     همکاری افتخاری در دوران بازنشستگی با سازمان میراث فرهنگی کشور در ارتباط با تهیه طرح مرمت و احیای مجموعه تاریخی فرهنگی عمارت مسعودیه تهران و نظارت افتخاری بر اجرای آن، مرمت ارگ تاریخی بم، مسجد کبود، گنبد جنت سرای اردبیل، دیر گچین، قصر بهرام ، عین الرشید و غيره

·     عضو هيئت موسس و رييس موسسه فرهنگی ايکوموس ايران (Iran ICOMOS)، وابسته به شورای بین المللی بناها و محوطه­ها  وابسته به یونسکو.

·     از پيشنهاد دهندگان طرح مطالعه، تنظیم و تدوین منشور ملی حفاظت بناها و محوطه ها و همکاری در اجرای طرح، موسسه فرهنگی ایکوموس ایران وابسته به شورای بین المللی بناها و محوطه ها و پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.

·         از بنيانگذاران  سازمان میراث فرهنگی کشور. تهيه پيش­نويس اساسنامه و لايحه قانونی تشکيل سازمان ميراث فرهنگی کشور.  

·         از بنيانگذاران مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی.

·     دبير کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، عضو هيئت علمی کنگره، تاسيس دبيرخانه کنگره، برگزاری سه دوره اين کنگره ملی در ارگ بم و ويراستاری علمی وکوشش در چاپ پانزده جلد مجموعه مقالات سه کنگره مذکور                                                                                                 1386-1374

·     موسس، مدیر مسئول و عضو هيئت تحريريه فصلنامه علمی،فنی، هنری "اثر" وابسته به سازمان میراث فرهنگی کشور. دکتر شيرازی تا شماره 41، مديرمسئول اين فصلنامه بودند. اين مجله در سال 1378 از سوی وزارت فرهنگ و آموزش عالی شايستگی کسب درجه علمی-ترويجی  را پيدا نمود و هم­اکنون درجه پژوهشی را به­دست آورده است. اين مجله، فضايي را فراهم آورد که تلاشگران صحنه ميراث فرهنگی کشور قادر باشند نتيجه تلاش­ها و مطالعات خود را منتشر کنند. طی 41 شماره مجله، حدود 6 هزار صفحه مطلب در حوزه ادبيات معماری، شهرسازی، باستانشناسی و هنر ايران در اين مجله به چاپ رسيد.

                                                                                                                                       1386-1358

·         برگزاری نمایشگاه پژوهشی و هنری معرفی شهر تاریخی اصفهان با عنوان اصفهان شهر نور             (Isfahan city of light) در موزه بريتانيا                                                                                        1976

·        دبیر علمی دومین همایش معماری مسجد، دانشگاه هنر.

·        دبیرعلمی کمیته معماری وشهرسازی، دومین همایش ملی بنیاد ایران­شناسی.

·    دبیرعلمی همایش فرهنگ و هنر اصفهان در سده های یازدهم و دوازدهم هجری قمری -چهره های معماری و شهرسازی ، فرهنگستان هنر، آذر 1385.

·         حضور فعال در مجامع علمی فرهنگی و شوراهای تخصصی در سطح ملی و بین المللی.

 

فعاليت­های آموزشی و پژوهشی

 

  • تدریس در رشته های معماری، مرمت در دوره های کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا در دانشگاههای تهران، شهید بهشتی، هنر اصفهان، شهید باهنر کرمان، علم و صنعت دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی.  1386-1355

 

  • استاد راهنما و مشاور رساله های نهائی دوره های کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا به تعداد 130 رساله در رشته های معماری، مرمت، پژوهش هنر و باستانشناسی  1386-1355
  • ایفاء سهم در تشکیل نخستین دانشکده مرمت بناها و بافتهای تاریخی (پردیس اصفهان) در دوره کارشناسی ارشد در دانشگاه فارابی پرديس اصفهان  1356
  • عضو هیئت علمی مدعو دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه تهران  (تدريس در دوره کارشناسی ارشد و دکترا)
  • عضو هیئت علمی مدعو دانشکده معماری، دانشگاه هنر اصفهان
  • عضوهیئت علمی مدعو دانشکده معماری وشهرسازی، دانشگاه علم وصنعت ايران
  • عضو هیئت علمی نیمه وقت دانشکده هنر و معماری،کارشناسی ارشد مرمت بناها و بافت های تاریخی،  دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی.
  • همکاری با دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی در تنظیم و تدوین دروس رشته کارشناسی ارشد تاریخ معماری و شهرسازی ایران.
  • عضو هیئت علمی مجله علمی پژوهشی مجله هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.
  • عضو هیئت علمی مجله علمی پژوهشی معماری و شهرسازی صُفّه، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی.

 

 

عضويت­ها

 

  • عضو پيوسته فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ايران   1386-1380
  • عضو کمیته معماری و شهرسازی فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران
  • عضو شورای فنی سازمان میراث فرهنگی کشور
  • عضو هيئت موسس و رييس موسسه فرهنگی ايکوموس ايران، وابسته به شورای بین المللی بناها و محوطه ها،  وابسته به یونسکو  1386-1379
  • عضو هيئت داوری مسابقات بزرگ و ملی معماری مانند طراحی کتابخانه ملی ايران، طراحی مجموعه فرهنگستان­های جمهوری اسلامی ايران و غيره.                                                                         
  • عضو افتخاری آکادمی معماری کشورهای شرقی
  • عضو کمیته راهبردی پژوهش و حفاظت ارگ تاریخی بم
  • عضو کمیته راهبردی پژوهش و حفاظت قلعه الموت
  • عضو کمیته علمی کنفرانس بین المللی مطالعه و حفاظت از معماری خشتی یزد 1382

جوائز و تقديرنامه­ها

 

·     برنده جايزه بين­المللی Award for Architecture به خاطر ارائه و اجرای طرح مرمت، حفظ و احياء بناهای تاريخی چهل­ستون، عالی­قاپو و هشت­بهشت در شهر اصفهان در سال 1980. در اين پروژه، دکتر ­شيرازی       به عنوان طراح و مدير پروژه در سازمان ملی حفاظت آثار باستانی با موسسه شرق­شناسی ايتاليا IsMEO) (Italian Institute for Middle East and Far East- به سرپرستی دکتر Eugenio Galdieri همکاری داشتند. اين جايزه،  به خاطر کار حفاظتی دقيق و گسترده­ صورت گرفته و گزارش­های پژوهشی منتشر شده به مجريان آن اعطاء گرديد. نتايج اين پروژه، باعث گسترش بدنه دانش معماری از معماری اسلامی شد و کارشناسان و هنرمندان آموزش­ديده در اين پروژه، در ساليان بعد، از تجارب کسب­شده خود در مرمت و احيای بناهای متعددی در اصفهان و ساير  شهرهای ايران بهره بردند.

 

·         چهره ماندگار عرصه معماری، مرمت و حفظ آثار تاريخی، همايش چهره­های ماندگار،  1380.

·     برنده جایزه تشويقی کتاب سال ايران برای ترجمه کتاب معماری اسلامی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی                                                                                                                                               1382 

·         بازنشسته برگزيده ملی از سوی رياست جمهوری اسلامی ايران  1382              

·         خادم برگزیده میراث فرهنگی  از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی   1382

·         خادم برگزیده میراث فرهنگی  از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور 1382

·         استاد برگزیده سال از سوی دانشگاه آزاد اسلامی

·         دریافت لوح تقدیر به مناسبت همکاری در همایش ملی بنیاد ایران شناسی

·         دریافت لوح تقدیر از سوی انجمن صنفی معماران اصفهان  1383  

·         دریافت لوح تقدیر به عنوان خادم برگزیده میراث فرهنگی

 

·         دريافت لوح تقدير در حوزه معماری و مرمت آثار باستانی از دومين همايش اخلاق و نياِش در آينه هنر و پژوهش   1386

 

·     دريافت چندین تقدیرنامه از دانشگاه آزاد اسلامی به عنوان استاد نمونه، وزارت مسکن و شهرسازی،  بنیاد ایران شناسی، فرهنگستان هنر و غیره.   1386-1379

 

 

 


 



Copyright 2008 Dr. Shirazi Family Foundatiion - ِVersion: 1.0 - Last Update: 2008/8/17