دکتر سيدباقر آيت اله زاده شيرازی: پدر، مدير، مرمت گر، معلم

 

گفتگويي با دکتر محمدرضا آيت اله زاده شيرازی
فرزند ارشد دکتر شيرازی

28/5/1387

پدرم، دکتر سيد باقر آيت اله زاده شيرازی، نواده ميرزای شيرازی، از سلاله نيکان و از تبار پاکان اين سرزمين بود. او بعد از بيش از 40 سال تلاش خستگی ناپذير، صادقانه و با اخلاص برای حفظ و احيای هويت دينی و ملی ايران در روز يکشنبه بيست و هشتم مردادماه سال گذشته سبکبار و آسوده خاطر به ديدار خداوند جل جلاله شتافت. 
ايشان، بنيان گذار مرمت علمی بناها، آثار و محوطه های تاريخی در ايران است. وی در طول حيات پرخير و برکت خود طرح و اجرای احياء و مرمت صدها بنا و محوطه تاريخی در کشور را به عهده داشت و نقش موثری در مطالعات تاريخ معماری ايران، اشاعه دانش مرمت در کشور و تربيت نيروی انسانی متخصص در اين زمينه ايفا نمود. 
در اولين سالگرد رحلت عارفانه و جانگداز پدرم، در اين فرصت که در اختيار اينجانب قرار گرفته است، قصد دارم با اشاره به برخی از توصيه ها و گفته های ايشان، به بررسی برخی از وجوه شخصيتی اين دانشمند فرزانه به عنوان يک پدر فرهيخته بپردازم، پدری که فرزندانش هميشه به داشتن پدری چون او افتخار کرده اند و برخود باليده اند. شايد در فرصت های ديگری که به دست می دهد بتوان با عمق و دقت بيشتری وجوه شخصيتی ايشان را از ديدگاه های مختلف مورد بررسی قرار داد. 
قبل از شروع صحبت، بايد به اين نکته اشاره کنم که من و برادرانم در دامن خانواده ای مذهبی، دينی و علمی پرورش يافته ايم که پدر و مادر در شکل گيری شخصيت فرهنگی، دينی و علمی ما نقش بسيار موثر و عظيمی را ايفا کرده اند. پدر و مادر ما هر دو از افرادی با نفس سليم، صاحب علم، هنر و فضيلت بوده اند و هميشه ما را به ايمان اصيل، تفکر، خلاقيت، تعقل و توليد تشويق و ترغيب کرده اند. 
صحبت در رابطه با پدرم را با بررسی فرازهايي از وصيت نامه ايشان آغاز می کنم. ايشان در وصيت نامه خود که در حقيقت، می توان آن را نوعی شُکرنامه دانست، به شکل ضمنی، توصيه هايي جدی را به همه ما نموده اند. پدرم در ابتدای وصيت نامه خود خدا را سپاس و شکر می گويد که در وجودش توانی قرارداده است که تا به آخر خدمت به درگاهش کند و آنچه را که انجام می دهد همراه با عشقی باشد که وجودش را مالامال کرده است. او وجود اين عشق را بی ترديد از خواست و مرحمت خداوند می داند. او در فراز ديگری از وصيت نامه خود بيان می دارد که عشق به زندگی و در عين حال آرزو تمنای ديدار خداوند دو نيروی مکمل و لازم و ملزوم يکديگر در زندگی انسان ها هستند که خداوند آنها را به بندگانی که دوست دارد، عطا می­فرمايد. در انتها او بيان می کند در تمامی زندگی جز کار خير نکرده است و اين را نعمت و برکتی از سوی خداوند و حاصل دعای خير پدر و مادر خود می داند. 
در اين وصيت نامه مختصر اما پرمعنی، نکات زيادی نهفته است که هربار آن را می خوانم معانی جديد را از آن استنباط می کنم. به طور خلاصه، ايشان در وصيت نامه خود چند توصيه مشخص به ما داشته اند: ايشان توصيه کرده اند که در تمامی لحظات عمر خود و در تمامی اعمال، خدمت به درگاه خداوند، انجام کار خير و کسب رضای او را مدنظر داشته باشيم و هر کاری را که انجام می دهيم همراه با عشق و علاقه باشد. پدرم هميشه بيان می داشت که در هر کاری که انجام داده و می دهد و دوست دارد که تا پايان انجام دهد، هميشه کسب رضای حق را مدنظر داشته است. ايشان در وصيت نامه خود ما را به اين موضوع توجه داده­اند که در عين دوست داشتن زندگی و تمام زيبايي هايش، تمنای وصل خداوند را فراموش نکنيم و لحظه ای از ياد و ذکر پروردگار متعال غافل نگرديم و در همه حال، شاکر خداوند باشيم، همه کارهايمان خدايي باشد تا هم افزايي دو نيروی عشق به زندگی و آرزوی ديدار پروردگار متعال و ياد او ما را در مسير تکامل انسانی به پيش براند.
بررسی آخرين سخنانی که ايشان لحظاتی قبل از رحلت عارفانه خود به زبان راندند نيز می تواند ما را با    جنبه های ديگری از وجوه شخصيتی ايشان آشنا سازد. پدرم در ابتدای سخنان خود بخشی از آيه 30 سوره کهف را با اين معنی قرائت می نمايد که همانا ما اجر کسانی را که بهترين اعمال را انجام داده اند و به نيکويي رفتار کرده اند، از بين نمی بريم (اِنّا لا نُضِيعُ اَجرَ مَن اَحسَنَ عَمَلاً). هنگامی که به زندگی پربار ايشان توجه    می کنم می بينم که در واقع نيز ايشان هميشه با اعتقاد راسخ به اين نظام ارزشی موجود در عالم که از سوی خداوند وعده داده شده است، عمل می کرده  است و حتی بسياری از سختی ها و ناملايمات زندگی را برهمين مبنا تحمل نموده و پشت سرگذاشته است. ايشان در ادامه سخنانش به توصيه پدر جليل القدرش اشاره می کند که در پاسخ به پرسش او در رابطه با انتخاب زمينه کاری آينده، پاسخ داده بود که فرزندم کاری را انتخاب کن که رضايت خداوند در آن باشد و پدرم هم ديده بود که چه کاری بهتر از احياء ، مرمت و آبادنمودن فضاهايي که در آنها انسان به ذکر و عبادت خداوند سبحان مشغول است و به همين خاطر، تخصص حرفه ای خود را در زمينه مرمت، حفظ و احيای ابنيه تاريخی برگزيده بود. پدرم در صحبت هايي که با ما داشتند، رضايت خداوند را در اين می ديدند که انسان از توانايي هايي که ذات اقدس الهی به او اعصاء فرموده است، به منظور خلاقيت و توليد استفاده کند. ايشان بيان می داشتند که در نفس توليد و خلاقيت چيزی نهفته است که با فطرت انسان عجين است و آن چيزی است که خداوند از انسان می خواهد و زمانی که انسان به اين مرحله می رسد، زمانی است که خداوند از او راضی است و اين رضايت حق در او اشتياق، شادی و انگيزه برای پيش رفتن و انگيزه برای حرکت به سوی جلو ايجاد می کند. 
پدرم در ادامه سخنان خود در اين مراسم، اشاره می کند که داشتن وجدان کاری و انجام هر کاری به نحو احسن، بهترين سرمايه هرفردی است. به راستی هم که او همواره در حال کار و تلاش و توليد علمی بود و همه را به کار و تلاش بی وفقه و سازنده و مولدبودن در زندگی توصيه می کرد. ايشان مولدبودن جامعه را برای حرکت سريع به سمت جلو و خروج از انفعال نسبت به رويدادهای جهان حاضر امری ضروری می­دانستند. پدرم اعتقاد داشت که جامعه توليدگر می تواند شگفتی آفرين باشد و انسان های بزرگ و فرهنگی غنی ايجاد کند. از نظر ايشان بزرگترين سرمايه ای که پدر و مادر برای حرکت فرزندانشان به سمت آينده ای درخشان می توانند به آنها بدهند، ايجاد انگيزه فرآوری، خلاقيت و توليد در وجود آنها بود. 
در انتها، بايد بگويم که پدر و مادر ما از همان ابتدای دوران کودکی سعی نمودند که ما را با نماز و قرآن مجيد انس دهند و ما را به معانی عميق موجود در آيات الهی و اعمال عبادی و مذهبی توجه دهند و جالب توجه اين که در بسياری از اين موارد اين توصيه ها و پندها به طور مستقيم به ما گفته نمی شد بلکه آنها سعی می کردند که با ايجاد الگوی عملی، رهنمودهای خودشان را به ما ارائه کنند. هنوز، زمانی را که در دوران کودکی برای اولين بار در کنارش به نماز ايستادم به خوبی به ياد دارم. هنوز، صوت خوش قرآن پدر که هر روز صبح با آن از خواب بيدار می شديم در گوشم طنين انداز است.

                                                                         پدر، روحت شاد و راهت پررهرو باد

 


Copyright 2008 Dr. Shirazi Family Foundatiion - ِVersion: 1.0 - Last Update: 2008/8/17