شيرازي نقطه عطفي در مرمت آثار معماري ايران و مطالعات تاريخ معماري ايران بود، سيد محمد بهشتی

 

فصلنامه مرمت، سال دوم، شماره نوزدهم، پاييز 1386.

تاريخ معماري ايران بارگاه ارزش‌هاي خود را تنها به روي كساني مي‌گشايد كه در سرشت و انديشه و عمل با آن مجانست داشته باشند. دكتر باقر آيت‌الله زاده شيرازي از معدود كساني بود كه به اين بارگاه راه يافت. او علاوه بر ديانت و فروتني و خاكساري و سنخيت اخلاقي با فرهنگ اسلامي و ايراني، توفيق يافت كه سال‌ها مونس و مجاور آثار تاريخ معماري و شهر سازي ايران زمين باشد كه عمر شريف خود را وقف حفظ و احياي آنها كند.

دكتر شيرازي همچون نياي بزرگ خود ميرزاي شيرازي انديشناك هويت ديني و ملي ايرانيان بود. او آثار تاريخي را شناسنامه هويت ملت ايران مي‌دانست و هر رفتاري در جهت تضعيف و ويراني اين آثار را در خدمت محو سابقه فرهنگي و تمدن اين ملت. او اين اعتقاد را عقيده‌اي ديني مي‌شمرد و از همين رو همه شريف خود را وقف آن كرد.

شيرازي، نقطه عطفي در مرمت آثار معماري ايران و مطالعات تاريخ معماري ايران بود، البته اين كار را پيش از او استادانش آغاز كرده بودند. اما او بود كه با اتكاء بر تيز‌بيني و حسن خلق و فروتني تجربه مدام و آشنايي مستقيم با دانش و تجربه‌هاي جديد در اين زمينه، علم مرمت آثار تاريخي و مطالعات تاريخ معماري ايران را بنياد كرد.

شيرازي با علم به نيازهاي كشور و توانايي‌هاي خود در همه حوزه‌هاي مرمت و تاريخ معماري ايران، از مديريت گرفته تا تحقيق تاريخي، از آموزش و مشاوره گرفته تا اجراي مستقيم مرمت حضور يافت او را بايد از پايه‌گذاران سازمان ملي حفاظت آثار باستاني ايران (نياي سازمان ميراث فرهنگي كشور) شمرد كه نخست در اصفهان و سپس در تهران مدتي مدير آن بود.

در همان زمان بود كه نهايت دانش و درايت خود را به کار برد، بيشتر آنچه از اصفهان تاريخي به دست ما رسيده است نتيجه زحمات او در حدود چهل سال پيش است. بعدها هم با دوستان خود سازمان ميراث فرهنگي كشور را تاسيس كرد. نخستين رشته مرمت در ايران به همت او در دانشكده پرديس اصفهان داير شد.

دغدغه او براي تاريخ معماري در حقيقت دغدغه براي معماري و هويت امروز ايران بود. از اينرو از حوزه معماري معاصر ايران نيز كناره نگرفت و علاوه بر كار حرفه‌اي طراحي، در هيات داوران بسياري از مسابقه‌هاي معماري فعالانه شركت كرد.

خبرگان حوزه تاريخ معماري ايران در سرتاسر جهان شيرازي را نيك مي‌شناسند و او را نماينده شايسته و بلكه مركز ثقل آن مي‌شمارند. به جرات مي‌توان گفت كه اثري در اين حوزه نيست كه به نحوي مستقيم يا غير مستقيم نشاني از شيرازي و انديشه و كار و راهنمايي او در آن نباشد.

شيرازي ساده و پر بركت زيست. مهم‌ترين كار مرمت او در آغاز مرمت آثار تاريخي اصفهان و در سال‌هاي اخير مرمت عمارت مسعوديه در تهران بود. اما زيباترين داستان زندگي‌اش در مجلسي كه فرهنگستان هنر براي بزرگداشت و او ترتيب داده بود، در ميان دوستان و شاگردان و همفكرانش از خدا و عاقبت نيك گفت و روي صحنه آرام جان سپرد و صحنه روزگار را فرو گذاشت.

نه‌تنها زندگي‌اش را وقف آموختن فرهنگ ايراني كرد، خداي مهربان چنين خواست كه مرگ او نيز چنين آموزنده باشد.

 


Copyright 2008 Dr. Shirazi Family Foundatiion - ِVersion: 1.0 - Last Update: 2008/8/17